English version

Zakład Mediów i Komunikowania
Uniwersytetu Szczecińskiego

16–17 kwietnia 2012, godz. 10.00, Teatr Mały

TEATR W KRYZYSIE

Kryzys stał się w ostatnich latach pojęciem tyleż popularnym, co groźnym. Sferą publiczną cywilizowanego świata zawładnęła swoista „moda na kryzys”. Wiemy – sprawa jest poważna – słowo odmieniane przez wszystkie przypadki, wchodzi najchętniej w związki ze słownictwem ekonomii. Dyskurs współczesnego świata wypełniają więc przede wszystkim kryzysy finansowe, gospodarcze, bankowe, giełdowe, ale też polityczne, rządowe, militarne, krajowe i międzynarodowe. Można ulec przekonaniu, że ta groźna frazeologia oddaliła, a może nawet wyparła z naszej świadomości obawy, wynikające z kryzysu wartości czy choćby kryzysu wieku średniego.

Czy jednak KRYZYS jest zjawiskiem, które powinno wyłącznie wywoływać lęk i rodzić poczucie zagrożenia? W źródłowym rozumieniu KRYZYS jest przecież fundamentem zmiany kulturowej. Pojęciem tym posługiwali się już starożytni, oznaczając greckim ‘krisis’ zjawisko przełomu, przesilenie lub po prostu coś, co pozwalało dokonywać rozstrzygnięć. Był więc KRYZYS, a w szerokim rozumieniu nadal pozostaje, przypadłością naturalną cywilizacyjnych dziejów człowieka. Zawsze jednak jest to przypadłość na tyle intensywna i skondensowana (niezależnie od swego przedmiotu), że ma moc ustanawiania momentu zwrotnego. Równie nieuchronnie wiąże w sobie obawę i nadzieję – obie emocje wywoływane przez każdą perspektywę naruszenia stanu dotychczasowego, klątwę i obietnicę zmiany jednocześnie.

Pytań, jakie można postawić dziejom teatru i jego współczesności w kontekście tak opisanego zjawiska, jest niemal nieskończenie wiele. Proponujemy więc tylko wstępne uporządkowanie, w którym wskazujemy dwie zasadnicze perspektywy myślenia:
I. Pierwsza wyraża się w pytaniu o to, jak teatr stawał się i staje podmiotem zmiany kulturowej, której ogniskiem jest różnorodnie rozumiany przełom? W jaki sposób zatem teatr może inicjować zmianę kulturową i/lub społeczną? Czy wykorzystuje swój potencjał w tym zakresie? Czy programuje, czy tylko rejestruje „stan kryzysowy” obserwowanego tu i teraz świata?
II. Druga może stanowić próbę rozstrzygnięcia, w jakim stopniu teatr (głównie, choć nie tylko jako instytucja) traktowany jest w kryzysie jako przedmiot – narzędzie i/lub obiekt potrzebny w legitymizowaniu zmiany, podtrzymywaniu porządku, który pochodzi z zewnątrz? W jaki sposób i w jakim zakresie może w tych warunkach pozostać miejscem kreacji, ale też krytyki uproszczonego obrazu świata? W jakim stopniu kryzys ulokowany poza teatrem wpływa na potencjalnie możliwy kryzys wewnętrzny(zarówno instytucji, jak i obszaru sztuki): kryzys twórczy, rozpad lub zużycie konwencji czy chociażby kryzys zespołu aktorskiego?

Wskazując możliwe uporządkowania, jak zawsze otwieramy pole do swobodnego oraz innowacyjnego formułowania problemów badawczych, ujętych w ogólnie rozumiane ramy proponowanego tematu dyskusji.

W debacie wystąpią: Magdalena Butkiewicz, Danuta Dąbrowska, Maria Dębicz, Krystyna Duniec, Mirosława Kozłowska, Magdalena Raszewska, Jan Ciechowicz, Tomasz Kireńczuk, Jacek Kochanowski, Zbigniew Majchrowski, Henryk Izydor Rogacki. Dyskusję moderuje Robert Cieślak.

Teatr w kryzysie - pobierz program