SPRAWA OSOBISTA / IT’S PERSONAL
Tekst kuratorski
Współczesny świat nie pozwala już na luksus obojętności. To zdanie brzmi banalnie, ale to, co się za nim kryje, wcale takie nie jest. Mimo pędzących społecznych zmian, rozwoju sztucznej inteligencji czy radykalizacji sceny politycznej nie stoimy u progu żadnej rewolucji. Nie słychać masowego buntu. Zamiast tego doświadczamy rozproszenia, wypalenia i zmęczenia nadmiarem bodźców. Smartfony, polaryzacja polityczna, radykalna dezinformacja – wszystko to skutecznie zajmuje naszą uwagę, jednocześnie przesuwając kolejne granice tego, co społeczne, polityczne i prywatne. Co więcej: jak nigdy wcześniej potrafimy wskazać winnych całej sytuacji. A mimo to społeczna stagnacja trwa.
Spersonalizowane media, spersonalizowane doświadczenia, algorytmy szyte na miarę – triumf indywidualizmu okazał się porażką wspólnoty. Jednocześnie granice zostały naruszone tak głęboko, że nie da się już reagować „na spokojnie”. Atak na rzeczywistość coraz częściej odbieramy nie jako abstrakcyjne zagrożenie dla ogółu, lecz jako coś wymierzonego bezpośrednio w każdego z nas. Well, now it’s personal!
Teatr pozostaje w tych warunkach miejscem szczególnym. Przy zgaszonych światłach, w skupieniu, jedna grupa ludzi patrzy i słucha drugiej. To sytuacja prosta, znana od setek (jak nie tysięcy) lat, a zarazem nieustannie naładowana ogromnym potencjałem. W czasie, gdy uwaga jest towarem deficytowym, teatr proponuje coś radykalnego: obecność. Wspólne doświadczenie. Czas, który nie jest rozproszony. I co szczególnie istotne: teatr rozpoznaje wszystkie osoby na widowni jako indywidualności, jednocześnie oferując w zamian tymczasową wspólnotę.
58. Międzynarodowy Festiwal Teatralny KONTRAPUNKT zaprasza artystów i artystki, którzy traktują teatr nie jako bezpieczną przestrzeń eskapizmu, lecz jako narzędzie – praktyczne i myślowe – do mierzenia się z rzeczywistością. Prezentujemy szczecińskiej publiczności spektakle, które nie omijają tematów trudnych: rozpadu wspólnoty, samotności ukrytej pod pozorem skrajnie zindywidualizowanej wolności, postępującego faszyzmu. Prace, które nie udają neutralności, bo neutralność dawno przestała być możliwa.
Paradoksalnie to właśnie osobista historia może stać się dzisiaj punktem wyjścia do odzyskania tego, co wspólne. Doświadczenie jednostki nie istnieje w próżni. Moja sprawa bardzo rzadko jest tylko moja. Artyści Kontrapunktu 2026 pokazują, że opowiadając o sobie, można poruszyć sprawy wszystkich – i że czasem dopiero wtedy zaczyna się prawdziwy dialog.
Zbyt wiele granic zostało już przekroczonych. Zbyt wiele spraw uznano za „prywatne”, by nie musieć się nimi zajmować.
It’s personal! Dosyć. Teraz to jest osobiste!
Autorem tekstu jest Michał Rogulski – kurator programowy tegorocznej 58. edycji, który wraz z dyrektorami festiwalu, Tomaszem Lewandowskim i Michałem Buszewiczem, tworzy zespół selekcjonerski.
Jury Międzynarodowego Konkursu Formy
Spektakle konkursowe obejrzy i oceni jury złożone ze specjalistek i specjalistów z różnych dziedzin, które zdecyduje o przyznaniu Grand Prix. Obrady jury będą miały charakter otwarty.
Tomasz Raczek
Teatrolog (absolwent wydziału Wiedzy o Teatrze warszawskiej Akademii Teatralnej im. Aleksandra Zelwerowicza), krytyk filmowy i popularyzator kinoterapii, autor audycji RACZEK MOVIE w Radiu Nowy Świat oraz youtuber – prowadzi własny kanał EKRAN TOMASZA RACZKA, nagrodzony statuetką BEST STREAM AWARDS 2023. Wydawca (Instytut Wydawniczy Latarnik) oraz autor kilkunastu książek o filmie i telewizji, w tym m.in.: „Kinopassana, czyli sztuka oglądania filmów”, „Perła z lamusem” i – najnowszej – „Ekran w proszku”. Wcześniej m.in.: kierownik literacki Zespołu Filmowego „Oko”, redaktor naczelny polskiej edycji magazynu „Playboy”, miesięcznika „Film” oraz „Magazynu filmowego” Stowarzyszenia Filmowców Polskich. Dyrektor kanałów telewizyjnych nfilmHD oraz wicedyrektor TVP2. Współtwórca legendarnego programu filmowego PERŁY Z LAMUSA, który przez kilkanaście lat prowadził wraz z Zygmuntem Kałużyńskim w TVP2. Autor podcastu THE ORIGINALS, nagrodzonego statuetką KREATURA 2022, oraz prowadzący autorskiego formatu o tematyce filmowej ZEROEKRANOWE w Kanale Zero (YouTube). Laureat Wiktora oraz nagród za osiągnięcia w dziedzinie krytyki artystycznej: Nagrody im. Stanisława Wyspiańskiego I stopnia, Nagrody Państwowego Instytutu Sztuki Filmowej i Nagrody Stowarzyszenia Dziennikarzy Polskich. Właściciel tytułu „Mistrz Mowy Polskiej”.
Agata Biziuk
Reżyserka teatralna i filmowa, dramatopisarka oraz wykładowczyni akademicka z wieloletnim doświadczeniem pedagogicznym. Pracuje na styku praktyki artystycznej i edukacji, łącząc proces twórczy z refleksją społeczną, krytyczną i etyczną. Specjalizuje się w pracy z młodymi twórcami, rozwijaniu autorskiego języka artystycznego oraz w dydaktyce opartej na procesie, dialogu i odpowiedzialności twórczej.
Janek Simon
Mieszka i pracuje w Warszawie.
Artysta konceptualny i czasami kurator. Interesuje się geografią kulturową, a szczególnie kwestią różnicy i odległości pomiędzy miejscami, anarchizmem, a także tworzoną samemu technologią i jej politycznym potencjałem. Jego prace były pokazywane między innymi na Manifesta 7, Biennale w Liverpoolu, Guangzhou, Pradze i Lublanie oraz wystawach indywidualnych w Arnolfini w Bristolu, Casino Luxembourg i wielu publicznych instytucjach w Polsce. W roku 2007 otrzymał główną nagrodę w konkursie "Spojrzenia", był także nominowany do Paszportu Polityki. Współtworzył autonomiczną przestrzeń sztuki Goldex Poldex w Krakowie.
Marta Nowak
Dziennikarka, publicystka, twórczyni internetowa. Współprowadzi podcast "Co to będzie" (Gazeta.pl) o światowej polityce i zjawiskach, które ją kształtują. Absolwentka lingwistyki stosowanej Uniwersytetu Warszawskiego.
Joanna Krakowska
Jest historyczką współczesnego teatru, eseistką, redaktorką. Pracuje w Instytucie Sztuki PAN, wykłada w Akademii Teatralnej w Warszawie. Prowadziła feministyczny projekt badawczy „HyPaTia” poświęcony kobietom w polskim teatrze. Współautorka książek „Soc i sex. Diagnozy teatralne i nieteatralne” (2009) oraz „Soc, sex i historia” (2014). Autorka monografii „Mikołajska. Teatr i PRL” (2011), dwóch tomów cyklu „Teatr Publiczny. Przedstawienia” (2016-2019) oraz książki „Odmieńcza rewolucja. Performans na cudzej ziemi” (2020), nagrodzonej Nagrodą Literacką Gdynia.
Nagroda im. Anny Garlickiej
Nagroda im. Anny Garlickiej została ustanowiona dla upamiętnienia wieloletniej dyrektorki Przeglądu Teatrów Małych Form KONTRAPUNKT, która w latach 1998–2016 współtworzyła jego rangę i charakter, przekształcając festiwal w jedno z najważniejszych wydarzeń teatralnych w Polsce.
Wyróżnienie zostanie przyznane po raz pierwszy za wyjątkową osobowość festiwalu. Nagrodę wręczy Zenon Butkiewicz, wieloletni dyrektor Teatru Współczesnego.
Słów kilka o Ani
Piszę „Ania”, bo inaczej o Niej myśleć nie mogę. Łączyła nas długa zawodowa współpraca i osobista, nie zawaham się użyć tego słowa, wieloletnia przyjaźń połączona ze wzajemnym szacunkiem. Szczecinianka, świetnie wykształcona, absolwentka Uniwersytetu Jagiellońskiego, całe swoje zawodowe życie związała z miastem, w którym się urodziła i wychowała i z teatrem, ze szczecińską Pleciugą i „Kontrapunktem”.
Tworząc i współtworząc, przez lata, kształt „Kontrapunktu”, czuwając nad perfekcyjną organizacją, Anna była wierna dwóm zasadom. Aby festiwal żył, rozwijał się, wzbudzał emocje musi podlegać nieustannym zmianom, nie może się zasklepiać w obrębie jednej formuły, hołdować wyłącznie sprawdzonym kanonom artystycznym. Musi wciąż szukać nowych dróg, wkraczać na tereny nieznane, odkrywać nowe, zmuszać uczestników, artystów, widzów do nieustannej gotowości na nowe wyzwania, nowe bodźce, nierzadko budzące spory i kontrowersje.
Druga zasada, w pewien sposób, wpływała moderująco na pierwszą. Poszukiwaniu nowych dróg, eksploracji nieznanych obszarów, towarzyszyło zawsze uważne spojrzenie w przeszłość, w stronę tradycji, pełnia szacunku dla dorobku lat wcześniejszych. Wczoraj – dziś – jutro tej triadzie, tworzącej ducha „Kontrapunktu”, festiwal zawdzięczał, dzięki Annie Garlickiej i licznej grupie współpracowników, których skupiła wokół siebie, a świetnie umiała to robić, swoją renomę wśród festiwali teatralnych i rozgłos wybiegający daleko poza granice Szczecina. Osobowość Anny Garlickiej w sposób znaczący, wpłynęła na kształt „Kontrapunktu” i utworzenie specjalnej nagrody Jej imienia uważam za trafny, odpowiedni do rangi Jej zasług sposób upamiętnienia.
Zenon Butkiewicz